بشرى شده و عليه خاندان خود ، با عباسيان همكارى مىكردند . « 1 » با اين‌حال اين وقايع را بايد از موارد استثنايى به حساب آورد . به‌طور كلى از آغاز كار خلافت عباسيان ، در روابط متقابل اين دو فرع هاشمى ، چيزى جز شمشير حاكم نبوده . امّا مناسبات حاكم بين امامان شيعه و پيروان خالص آنها با خلفاى عباسى و شيوه مواجهه آن بزرگان با قدرت حاكم و حوادث سياسى ، ويژگى خاص خود را داشت . مطالعه اجمالى شيوه برخورد مبارزان علوى و مقايسه آن با رفتار سياسى امامان به روشنى حكايت از تفاوت سيره آنها دارد . بررسى ميزان اهداف مشترك امامان با ديگر مخالفان سياسى و آگاهى از اين‌كه اين دوگانگى رفتار ، بنايى بود يا مبنايى مجال ديگرى مىطلبد . ما در جمع‌بندى كلى از مواضع متقابل امامان و دستگاه خلافت به اين نتيجه مىرسيم كه نگاه و سيره آن بزرگواران نسبت به حاكم و حكومت‌هاى زمان خود و بالعكس ، با ديگر سادات علوى متفاوت و از نوع ديگرى بود . گو اينكه برخى از پژوهشگران نيز كوشيده‌اند تا براى هريك از قيام‌هاى علويان ردپايى از دستورات امامان جست‌وجو كرده و از نقش پنهانى آنان سخن به ميان آورند . « 2 » امّا چنين ادعايى را نمىتوان برپايه قراين و شواهد تاريخى و يا روايى استوار كرد هرچند مىتوان از جهاتى اهداف مشترك امامان شيعه و ديگر علويان را پذيرفت ، امّا تفاوت آشكار سيره و راه و رسم هركدام ، در مخالفت با دستگاه عباسى به گونه‌اى بوده كه تبانى طرفين را به كلى منتفى مىسازد . بنابراين ارائه اين ديدگاه كه حركات و قيام‌هاى علويان به دستور و تشويق مستقيم امامان بوده را مىتوان تحليلى برپايه مفروضات صاحبان آن به حساب آورد . شايد اين افراد نيز مانند زيديه تصور كرده‌اند كه از وظايف اصلى امام تحريك مردم براى قيام عليه حاكميت است . علاوه بر آن ، امامان شيعه از

--> ( 1 ) . به اين مهم در مباحث بعدى اشاره خواهد شد . ( 2 ) . به عنوان نمونه نك : محمد تقى مدرسى ، امامان شيعه و جنبش‌هاى مكتبى .